Artikel: Het zelfbewustzijn, de basis voor sociale vaardigheden

Het zelfbewustzijn, de basis voor sociale vaardigheden

 Afgelopen week schreef ik een artikel over de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen.
Lees hem hier!

De sociale vaardigheden die zij hierbij ontwikkelen zijn:

– zelfbewustzijn
– sociaal bewustzijn
– zelfmanagement
– doelgericht gedrag
– relationele vaardigheden
– persoonlijke verantwoordelijkheid
– besluitvorming
– optimistisch denken

 

Deze verschillende vaardigheden zal ik de komende periode in verschillende artikelen toelichten en tips geven hoe je ze kunt stimuleren.

 

Vandaag: Zelfbewustzijn

Het zelfbewustzijn is eigenlijk de basis van de sociaal-emotionele ontwikkeling. Zonder zelfbewustzijn is het eigenlijk onmogelijk om relaties met anderen aan te gaan.

Zelfbewustzijn zou je ook kunnen omschrijven als het besef van eigenheid, het besef dat je bestaat.

Lang niet alle wezens hebben dit. Mensen hebben een zelfbewustzijn en sommige “intelligentere” andere zoogdieren ook,denk bijvoorbeeld aan dolfijnen en olifanten. Maar de meeste dieren zijn zich niet bewust van hun eigenheid en functioneren voornamelijk op instinct.

De Peuterpuberteit is nodig!

Dit zelfbewustzijn ontstaat in de welbekende peuterpuberteit, de periode waarin peuters ‘Nee’ ontdekken en hier veelvuldig gebruik van maken.

Zelfbewustzijn heb je nodig om te weten wat je leuk vindt en wat niet, om te weten wat je sterke en zwakke kwanten zijn, om op jezelf te kunnen reflecteren en om je eigen rol te erkennen in een situatie.

Drie onderdelen van zelfbewustzijn

Het zelfbewustzijn kun je onder verdelen in drie onderdelen:

– zelfkennis: vergelijken met anderen, eigenschappen van jezelf benoemen, benoemen wat je wel en niet leuk vindt.

– zelfevaluatie: het waarderen van je eigen eigenschappen, het vergelijken van resultaten

– zelfregulatie: het sturen van je eigen gedrag

 

Zelfevaluatie wordt vaak grotendeels bepaald door de reacties uit de omgeving (Bijv: Wat een mooie tekening! Of: Jij kan ook niet opruimen!) en is erg bepalend voor het zelfbeeld.

Het zelfbewustzijn stimuleren

Als je het zelfbewustzijn van je kind wil stimuleren is het van groot belang dat je je kind zelfstandig de wereld laat ontdekken. Uiteraard is het dan belangrijk om eerst als volwassene te bepalen of iets niet gevaarlijk is of overlast voor anderen veroorzaakt.

Een kind van twee laat je niet zelfstandig de straat op gaan omdat dit zo goed is voor de ontwikkeling van zijn zelfbewustzijn. Maar een kind van zeven kan misschien wel eens zelfstandig een klein boodschapje doen, afhankelijk van de omgeving.

Vandaag nog stond mijn dochter van vijf nog op een muurtje van een meter hoog te balanceren. Ik heb bewust niet ingegrepen en ben er ook niet naast gaan staan. Dit is voor haar ontdekken, wat ze wel en niet kan. Natuurlijk kan ze er vanaf vallen, dat zou ik heel vervelend vinden. Maar is het echt gevaarlijk? Nee, dus ik liet haar haar gang gaan.
Als je dit soort eigen initiatieven niet toelaat en probeert tegen te houden is het zelfs mogelijk dat je kind faalangst ontwikkelt.

 

Kinderen kunnen pas op zichzelf vertrouwen op het moment dat ze dit vertrouwen eerst hebben gekregen van anderen.

Tips!

Wat kun je doen om het zelfbewustzijn te stimuleren?

  • Praten over emoties, zowel de fijne als minder fijne emoties. Als ouder is het belangrijk om ook open te zijn over je eigen emoties, maar belast je kind er niet mee!
  • Laat je kind regelmatig even terug gaan naar zijn ademhaling, even terug komen bij zichzelf voordat hij ergens op reageert of een mening geeft.
  • Stevig staan met een lage ademhaling, om je eigen rust te bewaren en bewust te zijn van wat er bij jezelf van binnen afspeelt. Dit is iets wat we veel oefenen tijdens de Rots & Water training, waardoor de kinderen meer bij zichzelf blijven en sterker in hun schoenen staan.
  • Rollenspellen spelen – je verplaatsen in een ander is een vaardigheid die je je pas eigen kan maken als je afstand kan nemen van jezelf en je eigen emoties.
  • Voorlezen kun je interactiever maken door over het verhaaltje te praten. Wat vind je van het verhaal? Wat zou jij doen als je de hoofdpersoon was? Wie vind je leuk en wie niet? Door deze vragen te stellen stimuleer je het zelfbewustzijn.
  • Vraag de mening van je kind en vergelijk de meningen van verschillende kinderen en volwassenen zodat ze snappen dat iedereen zijn eigen mening heeft en dat dat ook mag.
  • Eigenschappen vergelijken, wat kan je beter of minder goed dan een ander. Wat zijn daar de voor- en nadelen van? Zonder hier een oordeel over te geven!
  • Discussiëren! Zeker een leuke als je pubers hebt 😉 Maar super goed voor de ontwikkeling van het zelfbewustzijn. Laat ze maar lekker nadenken over wat ze nu eigenlijk willen en vooral ook waarom. Als ze dat ook nog eens goed onder woorden kunnen brengen, krijgen ze extra punten! Betekent uiteraard niet automatisch dat ze hun zin ook krijgen  :-)

 

Binnenkort een artikel over de ontwikkeling van het sociaal bewustzijn!

 

Sociale vaardigheidstraining
Als je wil dat jouw kind gelijk heel praktisch aan de slag gaat met zijn zelfbewustzijn kun je hem of haar ook opgeven voor de Rots & Water training die start op 22 september in Zoetermeer.
Tijdens deze training werken we vooral aan het ontwikkelen van het zelfbewustzijn, het sociaal bewustzijn, zelfmanagement, relationele vaardigheden en het positief denken.
Meer informatie is hier te vinden.

 

Wil je geen artikel missen? Schrijf je onderaan de pagina in om ze in je inbox te ontvangen. Of volg me op Facebook.

 

 (Bron: Sociaal? Vaardig – Steven Pont)